درمان استرس

استرس چیست؟

استرس فشاری است كه بر اثر تغییرات به وجود آمده در محیط به بدن تحمیل می گردد. برخی از استرس ها مفید هستند، اما وقتی از كنترل خارج می شوند، بدن به صورت های مختلفی از آثار سوء آن ها رنج می برد. استرس تحمیل شده،باعث کاهش انرژی بدنی و ذهنی خستگی، بی خوابی، تحریك پذیری و احساس افسردگی، افزایش ضربان قلب، بالارفتن فشار خون، افت قندخون، آسیب پذیری سیستم ایمنی و تغییر در وضعیت اشتها ایجاد می نماید.و در مجموع بر فعالیت فرد سالم تاثیر می گذارد و سبب تضعیف بدن او می شوند.

به هنگام استرس، تولید سلول های ایمنی نوع لنفوسیت T افزایش می یابد ومقدار زیادی سم در بدن جمع می شود. میزان ترشح هورمون آدرنالین به دلیل استرس و شرایط ناموزون با بدن، افزایش می یابد. تولید بیشتر آدرنالین به بدن كمك می نماید تا انرژی بیشتری برای مقابله با شرایط جدید به دست آورد. همچنین تولید آدرنالین، ذخایر موادقندی را در بدن تخلیه می نماید. افزایش ترشح هورن های بدن، پاسخ طبیعی بدن ما به استرس می باشد. غذا بر روی فعالیت مغزی تأثیر می گذارد. به عبارتی موادغذایی بر روی فعالیت تركیبات شیمیایی به نام نوروترانسمیتر( انتقال دهنده های عصبی ) اثر می گذارند. این تركیبات برای هوشیاری بدنی لازم می باشند.

آیا نوع غذا در كنترل استرس مؤثر است یا خیر؟

بیشتر اشخاص بیان می کنند كه در زمان استرس بیشتر غذا می خورند و انتخاب آنها بیشتر از گروه مواد قندی و نشاسته ای می باشد.

اسیدهای آمینه برای ورود به مغز از طریق جریان خون مغزی، با اسیدآمینه تریپتوفان در رقابت هستند و اجازه ورود به تریپتوفان را نمی دهند. استفاده از مواد حاوی كربوهیدرات تولید هورمون انسولین را تحریك می نماید. ترشح هورمون انسولین از ورود اسیدهای آمینه به مغز جلوگیری می کند و تنها به اسیدآمینه تریپتوفان اجازه مورود به سلول مغزی می دهد. تریپتوفان سبب ترشح هورمون سروتونین می شود که سروتونین از مهمترین ناقلین مغزی می باشد و كاهش آن باعث بی خوابی، بی علاقگی، فقدان انرژی، عدم تمركز حواس و افسردگی می گردد.

مواد غذایی كه ترشح سروتونین را افزایش می دهند، دارای چربی های پنهان می باشند، و همانطور كه سطح سروتونین( هورمون آرام بخش ) در بدن افزایش می یابد، چربی هم وارد گردش خون می گردد. همچنین بدن در پاسخ به استرس، هورمون كورتیزول بیشتری ترشح می نماید. افزایش ترشح هورمون كورتیزول، ترشح اسید معده را زیاد می کند و به مخاط معده آسیب می رساند.هورمون كورتیزول فعالیت هورمون انسولین را مختل می نماید، و چربی ها را كه به طور ناآگاهانه در زمان استرس وارد بدن می نماید و به راحتی ذخیره می كند.در سنین بالای ۴۰ سال كاهش متابولیسم( سوخت و ساز) بدن، فرد را برای استرس آماده تر می سازد. در این شرایط هورمون هایی ترشح می شوند كه اشتها را زیاد می کند و چربی را ذخیره می نماید.

موادغذایی که سبب ایجاد استرس می شوند

كافئین ماده ای محرك در قهوه، چای، كولاها، شكلات و تعدادی از داروها می باشد. مصرف زیاد موادغذایی حاوی كافئین همانند استرس عمل می نماید و گاهی علائم آن را بدتر می سازد.

یك ماده محرك بر ترشح اسید معده و هورمون های تیروئیدی می افزاید. این مسئله باعث ایجاد اضطراب و افزایش فعالیت كلیه ها می شود. با افزایش فعالیت كلیه ها، دفع ادرار نیز افزایش می یابد.

كافئین، همچنین جذب آهن دریافتی از طریق مواد غذایی گوشتی از قبیل( گوشت مرغ و قرمز) را مهار می سازد و باعث ایجاد كم خونی ناشی از فقر آهن در بدن می شود.بیشتر افراد كافئین را به عنوان عاملی محرك برای افزایش انرژی مصرف می نمایند.و  این یك احساس كاذب از انرژی می باشد و در واقع غدد فوق كلیوی را خسته می نماید؛ زیرا هورمون های آدرنالین كه هورمون های استرس نامیده می شوند، از غدد فوق كلیوی ترشح می شوند. كافئین می تواند سردرد ایجاد نماید، بنابراین مصرف کافئین را كاهش دهید و در صورت تمایل به مصرف قهوه، از قهوه بدون كافئین استفاده نمایید. از عوامل محرك دیگر می توان به فسفر اشاره کرد  كه به نوشیدنی های گازدار اضافه می شود. نوشابه های گازدار، تعادل كلسیم و فسفر بدن را به هم می زند. عدم تعادل بین كلسیم و فسفر، سبب كاهش كلسیم خون و افزایش برداشت كلسیم از استخوان ها و افزایش خطر پوكی استخوان به ویژه در خانم ها می شود. فسفر بر روی اسید كلریدریك معده كه برای هضم غذا لازم می باشد، تأثیر منفی می گذارد و علاوه بر آن برای افرادی كه مشكل دفع دارند، مضر است. آب های معدنی و آب چشمه فسفر ندارند.

افزودنی ها و نگه دارنده هایی مانند نیتریت و نیترات كه به موادغذایی مانند سوسیس، كالباس و ماهی دودی برای محافظت از تخریب اضافه می نمایند، با مواد شیمیایی، تركیب شده و موادی به نام نیتروزامین ها را تولید می نمایند. مونوسدیم گلوتامات از افزودنی هایی است كه مردم خاور دور برای حفظ رنگ سبزی های كنسروی و گوشت های پخته اضافه می كنند. این تركیب شیمیایی سبب سردرد، واكنش های پوستی و سوزش در ناحیه پشت گردن می شود. بهترین راه حل برای كاهش اثرات مواد افزودنی، كاهش مصرف غذاهای حاوی مواد افزودنی می باشد.مصرف زیاد موادقندی ساده مانند شكر نیز به عنوان عاملی برای ایجاد استرس و تحریك پذیری شناخته شده اند. استفاده فراوان از موادغذایی دارای قندهای ساده مانند دونات، كیك وشكلات در طول روز سبب خستگی و تحریك پذیری افراد می شود كه با افزودن مقداری مواد حاوی پروتئین، اثر این مواد را می توان مهار کرد.