خواص اسيد فوليك (فولیک اسید)

فوليك اسيد كه به آن فولات يا ويتامين B9 نيز می گویند ، ماده ای است كه باعث پيشگيري از بروز اختلالات در تكامل لوله عصبي در جنين مي گردد؛ تحقیقات نشان مي دهند كه مصرف فوليك اسيد طي بارداري باعث كاهش يا پيشگيري از بروز اختلالات عصبي در جنين كه ناشي از بسته شدن نامناسب لوله عصبي در اوايل بارداري می باشد. بعضی از اين اختلالات شامل : اسپينا بيفيدا ( باز ماندن قاعده مهره ها كه باعث نمايان شدن نخاع و اعصاب مي گردد)؛ انانسفالي (عدم وجود مغز و نخاع به صورت مادرزادي)؛ و انسفالوسل (بيرون زدگي مغز داخل حفره اي در جدار جمجمه). مادراني كه يك ماه قبل از باردار شدن مقدار دوز پيشنهاد شده (400 ميكروگرم روزانه) اسيد فوليك را مصرف كرده اند و آنرا تا پايان سه ماهه اول بارداری  ادامه داده اند وقوع اين بيماريها در جنين كمتر به وجود آمده است. بنابراین هر خانم باردار باید حتي قبل  از بارداري مصرف اين ماده را آغاز نماید. همچنین برخی از تحقیقات نيز افزايش احتمال سقط، شكاف لب يا كام، اختلالات اندامها و انواع خاصي از اختلالات قلبي را در نوزادان مادراني كه در طول دوران بارداري به اندازه كافي از فوليك اسيد استفاده  نكرده اند، نشان داده است.

بدن انسان برای، ترميم و عملكرد مناسب DNA به اين ماده غذايي احتیاج دارد. DNA نقشه ژنتيك بدن را تشكيل مي دهد و سنگ بناي اوليه سلولهاست، بنابراين در هنگام  بارداري كه سلولها به سرعت در حال تكثير و رشد می باشند به مقدار زيادي اسيد فوليك نياز است.از طرف ديگر اسيد فوليك در يك روند متابوليك پيچيده ديگر نيز نقش دارد كه در آن يك اسيد آمينه به نوع ديگري تبديل مي شود و در صورت كمبود فولات در بدن ممكن است ازدياد آن باعث بروز اختلالاتي در لخته شدن خون، جدا شدن جفت، سقط هاي مكرر و مرده زايي گردد. فوليك اسيد همچنین در ساخته شدن گلبولهاي قرمز خون موثر است و كمبود این ماده باعث  كم خوني در مادر مي شود. احتمال دار د در چند قلويي ها و يا هنگامي كه مادر نياز بيشتري به اين ماده دارد (مانند بيماري كرون يا اعتياد به الكل)، مصرف فوليك اسيد اضافي ضرورت پيدا كند.

علائم كمبود اسید فولیک در بدن

علائم ناشي از كمبود اسيد فوليك ممكن است بطور مخفي باشد و علائم خاصی براي تشخيص آن وجود نداشته باشد. احتمال دارد  فرد دچار اسهال، كاهش اشتها، از دست دادن وزن، ضعف، زخم در دهان و زبان، سردرد، تپش قلب و تحريك پذيري گردد. اگر مقدار كمبود اسيد فوليك در بدن شما ، خفيف باشد ،گاهی ممكن است هيچ علامت بارزي نداشته باشيد، در حاليكه اثر نامناسبی بر  روی رشد و تكامل جنین  خواهد داشت. همه خانم ها در سنين باروري بايد اسيد فوليك استفاده كنند حتي اگر به نظر رسد که از نظر سلامتي مشكلي ندارند.

مقدار اسيد فوليك مورد نیاز در دوران بارداری

يك ماه قبل  از اينكه اقدام به بارداري كنيد، بایستی روزانه از 400 ميكروگرم اسيد فوليك براي كاهش خطر اختلالات لوله عصبي در جنين ، استفاده نمایید. تكامل لوله عصبي در جنین از حدود هفته سوم بعد از لقاح آغاز مي گردد وممکن است  شما تازه از بارداري خود با خبر شده باشید. از آنجا كه بیشتر بارداري ها ممكن است بدون برنامه ريزي قبلي صورت گیرد بناباین پزشکان  معتقدند كه بهتر است كليه زنان در سنين باروري ،بطور روزانه اسيد فوليك مصرف نمایند.

هنگامی كه شما باردار مي شويد مقدار اسید فولیک را باید افزايش دهید و روزانه 600 ميكروگرم تا 1 ميلي گرم اسيد فوليك استفاده كنيد. اسيد فوليك يك ويتامين محلول در آب می باشد، و بدن مقدار بيشتر از نياز خود را دفع مي كند و به همين خاطر اسید فولیک برای مدت زيادي در بدن ذخيره نمي گردد و بايد هر روز آن را جايگزين کنید.

تحقیقات نشان می دهند كه ميزان فولات در خون زنان باردار چاق كمتر از زنان لاغر و كوچك جثه می باشد و همچنين احتمال بروز اختلالات لوله عصبي در نوزادان مادران چاق زیادتر می باشد. اما هنوز رابطه قطعي ميان اين دو موضوع كاملا مشخص نگردیده است.

زنانی كه فرزندي با اختلال لوله عصبي دارند، ريسك بالاتري دارند که در بارداري بعدي نيز اين مساله براي جنين اتفاق بیافتد. بنابراين به اين گروه از زنان باردار توصيه مي گردد كه درحدود ده برابر افراد عادي يعني روزانه 4 ميليگرم اسيد فوليك استفاده نمایند و مصرف آنرا از يك ماه پیش از بارداري شروع کنند و تا پايان سه ماهه اول بارداري ادامه دهند.

مصرف  قرصهاي مكمل ويتاميني در دوران بارداری

اگر از ميوه ها و سبزيجات تازه به اندازه كافي استفاده مي كنيد بهتر است اين ماده را بصورت قرص نيز به تغذيه روزانه خود اضافه كنيد. اگر حالت تهوع در اوايل بارداري مانع از استفاده مرتب ويتامينهاي مخصوص اين دوره مي گردد ، مي توانيد قرص اسيد فوليك را به صورت جداگانه تهيه کنید و با توجه به كوچك بودن آن به سادگي ميل نمائيد.

مواد غذایی حاوی اسید فولیک:

غلات :مانند برخي انواع آرد، غلات مورد مصرف در صبحانه و پاستاها با فوليك اسيد غني شده اند. داشتن یک رژيم غذايي متعادل مي تواند به شما در رفع نياز به اسيد فوليك كمك كند. استفاده روزانه از يك فنجان غلات غني شده با صبحانه  به همراه شير و نوشيدن يك ليوان آب پرتقال مي تواند نيمي از نياز روزانه شما به فوليك اسيد را فراهم کند. ميوه ها یی مانند پرتقال و توت فرنگي، حبوبات مانند عدس، مخمر آبجو، سويا، فرآورده هاي غلات و سبزيجات با برگ هاي سبز تيره مانند كلم بروكلي، نخود فرنگي و مارچوبه منبع غنی از فولیک اسید می باشند.

در جگر ،  قلوه و گوشت بدون چربی بیشترین میزان آن موجود است.

در حبوباتی چون لوبیا قرمز ، لوبیا سفید و سویا و در سبوس گندم موجود می باشد.

در سبزیجاتی مانند اسفناج، کلم، کلم بروکلی ،کاهو، مارچوبه و آرتیشو

در میوه هایی مانند انار، آب پرتقال تازه و موز موجود می باشد .

میزان کمی در زرده تخم مرغ و شیر موجود است .

چنانچه از غذای حاوی حبوبات به همراه نان سبوس دار استفاده کنید مانند خوردن یک کاسه آبگوشت پر ازحبوبات  همراه با نان سنگک و مخلوط ماست و اسفناجی که حداقل 1 فنجان اسفناج پخته دارد  و در بین روز ماءالشعیر بنوشید ، میزان اسید فولیک  بدن شما تأمین می شود .